Określenie "genetycznie odbarwiony" posiada 1 hasło. krzyżówka - genetycznie odbarwiony » genetycznie odbarwiony Wyszukiwarka haseł do krzyżówek About Edmund Crouchback, 1st Earl of Leicester and Lancaster. "Edmund Crouchback, 1st Earl of Leicester and Lancaster (16 January 1245 – 5 June 1296), was the second surviving son of King Henry III of England and Eleanor of Provence. In his childhood he had a claim on the Kingdom of Sicily. Społeczeństwo ma wiele różnych sposobów na wyrażenie swojego zdania w kwestiach światopoglądowych czy politycznych. Jednym z nich jest performance. 11 października pod Pomnikiem Syreny na warszawskim Powiślu odbędzie się nietypowy rytuał uniesienia spódnicy. Uczestniczki chcą zaprotestować przeciwko partii rządzącej poprzez obnażenie łona. Już dawno nikt ich nie odwiedzał, a mają mnóstwo fantastycznych historii w zanadrzu. Dziesięciolatka na tronie, rymopiska, pierwsza kobieta chirurg, alpinistka, kobieta szpieg… Bohaterki i buntowniczki. Na pewno się polubicie! Bo możesz być jak one.W książce występują: Anna Henryka Pustowójtówna – dziewczyna z powstania styczniowegoIzabela Czartoryska – niestrudzona Wiele osób wychodzi z założenia, że każdy z naszych przodków dał nam maleńką cząstkę siebie - rodzice przekazali nam po 50% DNA, dziadkowie po 25%, pradziadkowie po 12,5%, prapradziadkowie po 6,25%, praprapradziadkowie po 3,125% itd. aż przy dziesiątym "pra-" dochodzimy do 0,024%. Rozumiejąc demokrację po europejsku badani w Polsce i Niemczech uznają, że jest jej więcej w Niemczech niż w Polsce. Sondaż OKO.press i TOK.FM pokazuje, że elektorat PiS rozumie demokrację inaczej; piszemy jak. Inne są też odpowiedzi elektoratu Konfederacji. A także Ossich z b. NRD. PYTANIE, czy obecna Polska jest jeszcze demokracją, czy też … PX35xMw. Zalecenia żywieniowe i suplementacyjne są ustalane dla ogółu populacji, gdzie głównym wyznacznikiem jest zazwyczaj wiek czy płeć danej grupy. Wytyczne są tworzone przez wzgląd na „większość” – zapominamy jednak, że ludzie różnią się między sobą, a często są to różnice znaczące. Skąd więc mamy wiedzieć, czy zalecenia dotyczące spożycia produktów mlecznych będą dobre dla każdego? Na jakiej podstawie możemy stwierdzić, jaka dawka suplementacji witaminy D3 będzie skuteczna w konkretnym przypadku? I jak wygląda konwersja beta-karotenu do aktywnego retinolu u danej osoby? Na te pytania częściowo możemy odpowiedzieć, wykonując analizę DNA. W ostatnich latach popularność zyskały różnego rodzaju testy genetyczne, dzięki którym można poznać swoje polimorfizmy genetyczne. Znajomość polimorfizmów genetycznych, czyli różnych odmian danego genu, umożliwia w coraz większym zakresie poznanie swoich predyspozycji genetycznych dotyczących komponowania diety, metabolizmu leków czy predyspozycji do określonych chorób, w tym chorób nowotworowych. Genetyka jest wciąż względnie młodą dziedziną nauki, ale już coraz więcej badań naukowych potwierdza istotny związek polimorfizmów genetycznych z danymi predyspozycjami. W niniejszym artykule skupię się na kilku najlepiej poznanych predyspozycjach genetycznych dotyczących diety i suplementacji. Zacznijmy jednak od tego, czym w ogóle są polimorfizmy genetyczne. Aby to zrozumieć, musimy się cofnąć na chwilę do podstaw genetyki. Genetyka to nauka zajmująca się badaniem dziedziczności i zmienności organizmów żywych, natomiast gen to podstawowa fizyczna i funkcjonalna jednostka dziedziczności. Genami określamy fragmenty DNA. DNA, inaczej kwas deoksyrybonukleinowy, pełni funkcję nośnika informacji genetycznej u ludzi (i innych eukariontów). DNA znajduje się w jądrze komórkowym każdej komórki organizmu, bardzo ściśle upakowane w komórce w postaci chromosomów. Warto tutaj dodać, że w mitochondriach znajduje się dodatkowo DNA mitochondrialne. Kwas deoksyrybonukleinowy zbudowany jest zazwyczaj z dwóch łańcuchów, które zwijają się wokół wspólnej osi, tworząc podwójną helisę. Podstawową jednostką kwasu deoksyrybonukleinowego są nukleotydy. Zbudowane są one z reszty cukrowej – pentozy, co najmniej jednej reszty fosforanowej oraz zasad azotowych – purynowej (A – adenina, G – guanina) lub pirymidynowej (C – cytozyna i T – tymina). Zasady azotowe skierowane są do wnętrza, tworząc komplementarne pary zasad połączonych wiązaniami wodorowymi. Pary zasad komplementarnych to para adeniny z tyminą oraz guaniny z cytozyną. Znajomość polimorfizmów genetycznych może być dobrym drogowskazem w personalizacji działań mających na celu optymalizację zdrowia. Geny ulegają ekspresji – procesowi, w którym informacja genetyczna zawarta w genie zostaje odczytana i przepisana na jego produkty będące białkami. W genach znajduje się informacja o tym, jak powinno być zbudowane dane białko, czyli w jakiej kolejności powinny być połączone aminokwasy w łańcuchu. Duża część genów w ogóle nie koduje białek. Świat naukowy zwrócił się w stronę genetyki dzięki Human Genome Project, czyli tzw. projektowi poznania genomu ludzkiego. Był to program naukowy mający na celu poznanie sekwencji wszystkich komplementarnych par zasad tworzących ludzki genom. Dokładnie 14 kwietnia 2003 r. opublikowano dokument potwierdzający zakończenie sekwencjonowania 99% genomu z trafnością 99,99%. Aktualnie sekwencja ludzkiego DNA jest zapisana w bazie dostępnej w internecie. Human Genome Project szacuje, że ludzie mają od 20 000 do 25 000 genów [3]. Większość z nich jest taka sama u wszystkich ludzi, ale niewielka liczba (mniej niż 1% całości) różni się nieco między ludźmi. Te niewielkie różnice przyczyniają się do unikalnych cech fizycznych każdej osoby. Odmienne wersje tego samego genu, różniące się jednym lub kilkoma nukleotydami nazywamy allelami, a zjawisko występowania więcej niż jednej wersji danego genu określamy jako polimorfizm. Polimorfizm pojedynczego nukleotydu (Single Nucleotide Polymorphism – SNP) to zjawisko zmienności sekwencji DNA polegającej na zmianie pojedynczego nukleotydu – a dokładniej jednej literki: A, T, C lub G – pomiędzy osobnikami danego gatunku lub drugim, odpowiadającym chromosomem danego osobnika. Szacuje się, że polimorfizmy pojedynczego nukleotydu stanowią ponad 90% całej zmienności występującego w genomie człowieka. Biorąc pod uwagę fakt, że nukleotydów w ludzkim DNA jest ok. 3 mld, to SNP występują nawet co 100–300 nukleotydów [5], głównie w wyniku błędów przy replikacji DNA. Zmiany w obrębie zasad azotowych prowadzą do polimorfizmów genetycznych i mogą powodować różnice w kodowanych białkach, precyzyjniej w kolejności kodowanych aminokwasów w danym białku. W wyniku tego dane białko może utracić swoją funkcję. Z racji tego, że białka budują enzymy, hormony, neuroprzekaźniki czy receptory – polimorfizmy genetyczne docelowo mogą – choć nie muszą – być powodem różnego rodzaju zaburzeń zdrowotnych, w tym zaburzeń metabolicznych. W kontekście występowania SNP mówi się o różnych wariantach genetycznych. Mogą być to unikalne zmiany bądź występujące u wielu osób jednocześnie. Powtarzalność SNP jest obserwowana w obrębie różnych – geograficznie bądź etnicznie – populacji. Zarówno jeśli chodzi o zmiany widoczne, takie jak kolor skóry, jak i te wewnętrzne, czyli gorsze metabolizowanie alkoholu czy brak enzymu laktazy, który warunkuje nietolerancję laktozy. Jako przykład można podać podatność na działanie alkoholu etylowego wśród rasy azjatyckiej, związaną z różnicą w budowie enzymu dehydrogenazy alkoholowej. Polimorfizmy genetyczne można także wykorzystać do śledzenia dziedziczenia genów chorobowych w Predyspozycje genetyczne w dietetyce Dość dobrze znanym skutkiem zmian w obrębie ekspresji genów jest nietolerancja laktozy. Niektóre warianty w genie MCM6 powodują utratę zdolności do wytwarzania enzymu zwanego laktazą – przez co organizm traci zdolność do trawienia laktozy, cukru mlecznego. Osoby z nietolerancją genetyczną laktozy na pewnym etapie życia mogą spodziewać się więc nieprawidłowej reakcji na produkty mleczne zawierające laktozę, takie jak bóle brzucha, wzdęcia czy biegunki [7–9]. Innym przykładem mogą być polimorfizmy genetyczne w obrębie genu BCMO1, w wyniku których może dojść do pogorszenia konwersji beta-karotenu do retinolu, czyli aktywnej formy witaminy A [10]. Beta-karoten określa się mianem prowitaminy A oraz uważa się, że odgrywa on znaczącą rolę w dostarczaniu witaminy A z diety. Faktem jest jednak, że wiele zależy tutaj od efektywnej konwersji beta-karotenu do retinolu. W przypadku występowania niekorzystnych wariantów genetycznych konwersja ta może być obniżona nawet o 70% [13]. Wiadomo, że zbyt niski poziom witaminy A dostarczanej wraz z dietą niesie ze sobą szereg negatywnych konsekwencji dla zdrowia każdego człowieka, a zwłaszcza dla dzieci i kobiet w ciąży. Niedobór witaminy A może prowadzić do kłopotów ze wzrokiem, odpornością i skórą. Wiedza na temat potencjalnie obniżonej konwersji beta-karotenu do aktywnego retinolu może być wartościowa dla osób unikających produktów odzwierzęcych w swojej diecie. Te osoby będą w szczególności narażone na spożycie zbyt małej ilości witaminy A, co może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne. Inne predyspozycje genetyczne, które mogą mieć znaczenie w kontekście kompozycji diety, to polimorfizmy dotyczące tłuszczów. Przykładem mogą być tu geny PPARγ czy APO2. W wyniku niekorzystnych wariantów powinno się zwrócić szczególną uwagę na stosunek kwasów tłuszczowych w diecie, unikając spożywania zbyt dużej ilości kwasów tłuszczowych nasyconych. Badania pokazują, że osoby z tymi polimorfizmami mogą gorzej metabolizować tłuszcz i mniej efektywnie wykorzystywać go jako paliwo energetyczne, a szybciej magazynować jako tkankę tłuszczową, niż osoby z innymi wariantami w obrębie tych genów. Może to wpływać również negatywnie na gospodarkę lipidową [17]. W kontekście ekspresji genetycznej duże znaczenie mają czynniki zewnętrzne, co określa się czynnikami epigenetycznymi. Dane na temat genetycznej predyspozycji mogą dać nam informacje dotyczące insulinowrażliwości, a więc zwiększonego genetycznie ryzyka insulinooporności. Co więcej, cukrzyca ciężarnych może być w dużej mierze uwarunkowana genetycznie, a za jeden z genów mających z tym związek uważa się MTNR1B [18]. Pozostałe predyspozycje, które mogą mieć znaczenie w praktyce zawodowej dietetyka, ale także dla osób dbających o sylwetkę, to wiedza na temat zwiększonego ryzyka otyłości, zaburzenia sytości, tolerancja fruktozy, wrażliwość na kofeinę czy sód, a także zaburzenia wchłaniania żelaza czy metabolizmu witamin z grupy B. Polimorfizmy genetyczne mają znaczenie także w kontekście dobierania prawidłowej suplementacji. Dobrym przykładem jest tutaj witamina D3, której suplementacja jest niezbędna w Polsce przez większość roku. Niski poziom witaminy D3 jest skorelowany z wieloma zaburzeniami zdrowotnymi. Często zdarza się, że standardowo dobrana dawka suplementu z witaminą D3 nie zmienia jej poziomu w organizmie nawet po roku regularnej suplementacji (zazwyczaj jest to ok. 2000 IU). Powodem słabszego reagowania na suplementację witaminą D3 mogą być niekorzystne warianty w obrębie genu VDR. Gen VDR zawiera „instrukcje” dotyczące wytwarzania białka zwanego receptorem witaminy D, które pozwala organizmowi odpowiadać na witaminę D [11, 12]. W związku z tym może okazać się, że dawka zalecana populacyjnie nie odegra tu swojej roli. Oczywiście warto podkreślić, że punktem wyjścia do rozpoczęcia suplementacji i ustalenia jej dawki powinny być badania z krwi oraz konsultacja ze specjalistą. Jednak znając swoje predyspozycje genetyczne, możemy lepiej przewidywać potencjalną reakcję organizmu i w porę interweniować. Polimorfi... Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników. Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych. Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 09:38, data aktualizacji: 11:57 ten tekst przeczytasz w 4 minuty Czy to prawda, że… Shutterstock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online …warto wykonać badanie genetyczne? PRAWDA …można wyleczyć się z choroby genetycznej? NIEPRAWDA …im starsza kobieta, tym większe prawdopodobieństwo, że urodzi dziecko z wadą genetyczną? PRAWDA … w starszym wieku nie warto robić badań genetycznych? NIEPRAWDA … badania genetyczne są bardzo kosztowne? PRAWDA/NIEPRAWDA …warto wykonać badanie genetyczne? PRAWDA Najlepiej jednak wiedzieć, po co. Koszt wykonania badania całego genomu jest dość wysoki. Niektórzy decydują się na takie całościowe badanie, chcąc się upewnić, że ich genom jest wysokiej jakości. Najczęściej jednak szukają odpowiedzi na konkretne pytanie – czy choroba genetyczna występująca u kogoś w rodzinie może mieć wpływ na moje życie lub na życie moich dzieci. W takiej sytuacji najlepiej jednak zbadać geny chorej osoby. Duża łatwiej i taniej można wówczas znaleźć przyczynę choroby genetycznej – wiadomo gdzie i czego się w genomie szuka. Dopiero później należy poszukać analogicznej mutacji u osoby zdrowej by stwierdzić, czy jest zagrożona ujawnieniem się tej samej choroby w przyszłości. …można wyleczyć się z choroby genetycznej? NIEPRAWDA Jeszcze nie. Informacja genetyczna jest jak grupa krwi, ma się ją na całe życie. Jeśli jest nieprawidłowa, powoduje tzw. mutację, która czasem skutkuje wadą genetyczną odbijającą się na jakości życia człowieka. Na razie nie ma możliwości łatwego podmieniania wadliwej informacji genetycznej na prawidłową, choć naukowcy i lekarze intensywnie pracują, by w niedalekiej przyszłości można było „naprawiać” wadliwe geny. I są coraz bliżsi sukcesu. Nadal jednak największy kłopot sprawia im sposób dostarczenia prawidłowej informacji genetycznej we właściwe miejsce genomu. Terapie genowe należą do eksperymentalnych metod leczenia i czasem rzeczywiście kończą się sukcesem. Niedawno świat obiegła wieść, że udało wyleczyć się kilkoro dzieci z ciężkich wad genetycznych, wykorzystując do transportu informacji genetycznej zmutowany wirus HIV. Cechą charakterystyczną wirusów jest to, że z łatwością przenikają do komórek człowieka i wbudowują w jądrach komórkowych własną informację genetyczną. Wystarczy oszukać wirusa, wszczepiając mu właściwą informację genetyczną człowieka i wysłać go, by dostarczył ją w odpowiednie miejsce. Naukowcy wiążą duże nadzieje z wirusem HIV – jego zaletą jest to, że dokładnie wiedzą, w którym miejscu podrzuci swój genetyczny bagaż. Z jego pomocą można leczyć tylko niektóre choroby i tylko na wczesnym etapie życia, zanim defekt genetyczny zdąży poczynić nieodwracalne straty w organizmie. …im starsza kobieta, tym większe prawdopodobieństwo, że urodzi dziecko z wadą genetyczną? PRAWDA Każda kobieta rodzi się z gotowym zestawem komórek jajowych. Nie produkuje nowych. Każda z tych komórek latami czeka w uśpieniu na zapłodnienie. Z czasem komórki jajowe w coraz większym stopniu narażone są na uszkodzenie zawartej w nich informacji genetycznej. Stąd ryzyko, że po 40 latach oczekiwania dojdzie w nich do defektu informacji genetycznej, który spowoduje wadę genetyczną u dziecka. Inaczej ma się sprawa z mężczyznami. Ich komórki rozrodcze, plemniki, tworzą się nieustannie przez całe życie, i wiek nie ma wpływu na aberrację chromosomową w plemnikach. Dlatego nawet w podeszłym wieku najczęściej zostają ojcami zdrowych dzieci. … w starszym wieku nie warto robić badań genetycznych? NIEPRAWDA Nie ma granicy, po której przestajemy troszczyć się o swoje zdrowie. Wręcz przeciwnie, praktyka lekarska wskazuje, że im człowiek starszy, tym bardziej rozsądnie się z nim obchodzi. Stąd też wśród chorujących ale też zdrowych osób odwiedzających gabinety lekarzy genetyków spora grupa to ludzi po sześćdziesiątce. Chcą wiedzieć, czy ich dolegliwości spowodowane są mutacją genetyczną oraz czy na starość grożą im takie choroby jak choroba Alzheimera, Parkinson czy nowotwory. Szczególnie jeśli te przypadłości dotknęły kogoś z ich rodziny. Taka wiedza pomoże im jeśli nie zapobiec, to chociaż opóźnić rozwój choroby. Np. w wypadku genetycznego uwarunkowania zakrzepicy mogą zapobiegawczo przyjmować preparaty przeciwzakrzepowe i jednocześnie prowadzić aktywny tryb życia. Wiedza o zagrożeniu chorobami takimi jak Alzheimer czy Parkinson skłoni ich do ćwiczeń – ciała i umysłu, a także pozwoli przygotować się do sytuacji, gdy będą potrzebować opieki. W chorobie nowotworowej, jeśli wiadomo, że uwarunkowana jest konkretną i odkrytą mutacją genetyczną, łatwiej dobrać leki. Można też ostrzec dzieci i wnuki o dziedzicznym zagrożeniu, a tym samym skłonić ich do profilaktycznych działań, by zapobiec rozwojowi choroby u nich. … badania genetyczne są bardzo kosztowne? PRAWDA/NIEPRAWDA Badanie genetyczne obejmujące pełen genom rzeczywiście jest drogie (8-12 tys. zł). Najczęściej jednak nie jest ono potrzebne. Gdy szukamy genetycznej przyczyny dolegliwości u siebie lub członka swojej rodziny, wiele zależy od tego czy szukamy mutacji znanej i często występującej w populacji, w tym samym niewielkim genie, czy też szukamy trochę na oślep, przeszukując duży gen lub nawet kilka genów. Najczęściej mamy do czynienia z pierwszą sytuacją – test genetyczny to zazwyczaj badanie minimalnego fragmentu genomu, które ma odpowiedzieć na konkretne pytanie diagnostyczne. Np. czy grozi mi zakrzepica, rak piersi. Takie badanie kosztuje kilkaset złotych (najtańsze w kierunku zakrzepicy – ok. 200 zł). I jest tańsze niż szukanie przyczyn choroby metodą biochemicznych testów diagnostycznych. Jeśli jednak pacjent ma nieszczęście chorować z powodu rozrzuconych mutacji w olbrzymim genie, np. w wypadku neurofibromatozy typu 1, trzeba przeszukać aż 58 fragmentów w wielkim genie NF1. Wtedy koszt rośnie do kilku tysięcy złotych. Tekst: Zuzanna MatyjekKonsultacja dr n. med. Monika Jurkowska, dr n. med. Krystyna Spodar, NZOZ Genomed zdrowie genetyka badania genetyczne Wpływ genetyki na częstotliwość wypróżniania. Nowe badania naukowców Nowe badanie sugeruje, że geny przekazywane nam przez rodziców mogą wywierać wpływ na to, jak często robimy kupę. Dodatkowo kluczowe geny związane z odpowiednim... Genetyk: możemy się spodziewać nawet kolejnych 40 tys. zgonów z powodu COVID-19 Niska wyszczepialność przeciw SARS-CoV-2, która dziś wynosi mniej niż połowę populacji, powoduje, że poziom odporności zbiorowej jest rażąco niski, nie dając... Polska Akademia Nauk Genetyk: odporność po zaszczepieniu może być większa niż po przechorowaniu COVID-19 Pandemia koronawirusa sprawiła, że staliśmy się świadkami przełomu w medycynie i to nie biernymi. Po raz pierwszy w historii na niespotykaną dotąd skalę szczepimy... Monika Zieleniewska Prof. Jaruzelska: Z punktu widzenia genetyki to mężczyźni są "słabszą płcią" W genetyce słaba płeć to… nie kobiety. Okazuje się, że to mężczyźni z punktu widzenia tej nauki są słabsi. Genetycznie zaprogramowani na krótsze życie bez ochrony... Polska Akademia Nauk Genetyka - rozwój, podział. Genetyka w medycynie, rolnictwie i kryminalistyce Genetyka to dział nauki zajmujący się problematyką dziedziczenia oraz zmienności organizmów i roślin, opartej na genach. Słowo "genetyka" wywodzi się od greckiego... Genetyka w służbie dzieciom? Coraz doskonalsze metody badań prenatalnych dostarczają rodzicom mnóstwa danych, których naukowcy nie potrafią zinterpretować. Naprawdę potrzebujemy aż tyle... Lea Winerman Ministerstwo Zdrowia chce zabrać kobietom badania piersi? Twórca programu tłumaczy całe zamieszanie Wokół programu profilaktyki u osób obciążonych genetycznie ryzykiem zachorowania na raka piersi pojawiło się wiele emocji za sprawą posłanki KO Katarzyny... Klaudia Torchała Książę Filip, DNA i zagadka kryminalna sprzed stu lat Próbki DNA księcia Filipa pomogły w rozwikłaniu zagadki kryminalnej liczącej sto lat. Próbki krwi męża królowej Elżbiety II w 2018 r. pozwoliły ostatecznie... Ten test wykryje ponad 50 chorób genetycznych. Niezwykłe odkrycie naukowców Nowy test DNA, opracowany przez naukowców z uniwersytetu w Sydney, pozwala szybciej i dokładniej niż istniejące testy rozpoznać szereg trudnych do zdiagnozowania... Paweł Radny Prosty test krwi może wykryć 50 rodzajów raka, zanim ten da objawy. Szykuje się rewolucja Rak jest jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie, a chorych z roku na rok przybywa. Możliwe jednak, że czeka nas rewolucja, a kluczem do niej jest szybkie i... Monika Mikołajska Modyfikacje genetyczne organizmów mają na celu wywołanie fenotypowej cechy pożądanej. Istnieje wiele sposobów ingerencji biotechnologicznej w genom modelu. Możliwy jest wpływ na aktywność docelowego genu, jaki występuje naturalnie w organizmie. Inny sposób stanowi wprowadzenie do genomu organizmu jego własnych genów w dodatkowych kopiach. Kolejną, do niedawna dość kontrowersyjną, metodą jest transfer genów pochodzących z odrębnych jednostek taksonomicznych. Jednak należy pamiętać, iż transgeny obcego pochodzenia pozwoliły na wykorzystanie organizmów w całkowitym podporządkowaniu potrzebom człowieka. Istnieje wiele przykładów GMO, które wykorzystano nie tylko na potrzeby samej biotechnologii czy w celach poznawczych inżynierii genetycznej, ale także do produkcji związków przydatnych między innymi w medycynie, farmakologii, kosmetologii, branży żywnościowej. Bakterie wykorzystywane są głównie do produkcji substancji, których chemiczna synteza wymaga wieloetapowości i złożoności lub ekstrakcja z pierwotnego źródła grozi utratą stabilności cząsteczki, lub wręcz jej aktywności biologicznej. Bakterie GM, głównie modyfikowane E. coli, stosuje się w celu otrzymania ludzkiej insuliny, która wcześniej pozyskiwana była wprost, poprzez ekstrakcję z trzustki zwierzęcej, początkowo świni. Stworzono także bakterie, w których dochodzi do produkcji ludzkiego hormonu wzrostu. Jest to alternatywa dla wcześniejszych metod pozyskiwania tej substancji od nieboszczyków. Natomiast immunologia dzięki praktykom związanym z GM zyskała źródło przeciwciał i szczepionek, wcześniej niedostępnych. Ponadto szeroko stosuje się środki antyzakrzepowe. Substancjami takimi były do niedawna streptokinaza i ureaza, których wytwarzanie w ilościach zwiększonych, lecz nie komercyjnych, zawdzięczano GM z gatunku Bacillus subtilis. Czynniki te, o właściwościach amidolitycznych, wyparte zostały przez bezpieczniejszą dla człowieka, pochodną ureazy - stafylokinazę, o której pozyskiwaniu w organizmach modyfikowanych można przeczytać w odrębnym artykule. Ponadto wyjątkowo rozpowszechnioną funkcją bakterii GM jest ich udział w oczyszczaniu ścieków. Wówczas stosuje się zaszczepioną w odpowiednich gatunkach zdolność do rozkładu nieczystości. Transgeniczność roślin z kolei, niesie za sobą specyficzne, korzystne cechy. Są to możliwość zmniejszenia chemizacji środowiska, dzięki wprowadzeniu odmian odpornych na patogeny, czy zasiedlanie roślinami obszarów dotąd nieużytkowanych. Możliwe stało się to dzięki modulacji roślin, która doprowadziła do zwiększonej odporności na warunki suszy, zbyt dużego zasolenia czy zanieczyszczonych pierwiastkami. Rośliny modyfikowane, które zyskały miano hiperakumulatorów służą do zmniejszania ostatniego wymienionego problemu. Stanowią one „urządzenia” do filtracji gleby i wód np. z metali ciężkich, by służyć ostatecznie jako bioruda, dzięki wywołanej zdolności do szybkiego przyrostu biomasy. To przyczynia się także do tworzenia nowych źródeł energii. Nie mniejszy udział metod prowadzących do powstania GMO dotyczy roślin ozdobnych. Już od dawna metody modyfikacji genetycznej wypierały tradycyjne sposoby uzyskiwania atrakcyjności odmian. Biotechnolodzy i genetycy skupiają się również na projektowaniu roślin jadalnych, które charakteryzuje wysoka zawartość substancji odżywczych, dzięki czemu konstrukty służą branży spożywczej. Rośliny GM zyskują np. większą trwałość owoców, lepszy ich smak, intensywniejszy zapach i barwę. Ważnym aspektem takich prac jest usuwanie związków antyżywieniowych, a zastępowanie ich substancjami prozdrowotnymi. W skali globalnej, najczęściej modyfikowanymi roślinami jadalnymi są: kukurydza, soja, pomidory i ziemniaki. W Europie do grupy tej dołączają rzepaki buraki cukrowe. Dzięki rozwojowi biotechnologii i inżynierii genetycznej liczne odmiany roślin zyskały dodatkowe cechy: Kukurydza – była modyfikowana, po to by produkowała związki potrzebne do wyrobu lekarstw i szczepionek. Najważniejszą uzyskaną cechą byłą odporność na owady, tj. opisywana odmiana Bt została wyposażona w gen, kodujący białko niszczące układ pokarmowy szkodników, zabijając je. Białko to jest całkowicie bezpieczne dla ludzi, działa bowiem tylko na określone gatunki owadów. Pomidor – wśród najważniejszych efektów modyfikacji tego gatunku wyróżnić należy: wydłużoną trwałość i obniżenie tempa dojrzewania owoców. Istotne z punktu widzenia konsumentów z pewnością są także: zwiększenie objętości suchej masy w owocach, cieńsza epiderma oraz intensywniejszy, słodszy smak i koloryt. Sałata – transgeniczna odmiana jest niezwykle istotna dla medycyny. Mianowicie udało się stworzyć jadalną szczepionkę skierowaną przeciwko zapaleniu wątroby typu B. Było to odkrycie na skalę światową, zainicjowane i wykonane w całości w Polsce. Soja – dzięki modyfikacjom genetycznym zyskała odporność na herbicydy, wirusy i inne organizmy patogeniczne. Metody inżynierii genetycznej pozwoliły na obniżenie ilości kwasu palmitynowego w nasionach oraz na zwiększenie zawartości białek zapasowych. Truskawka – poprzez geny obcego pochodzenia uzyskano w odmianach tego gatunku odporność na przemrożenie, co ułatwiło uprawę. Ważnym aspektem dla handlu było wprowadzenie genu odpowiadającego za spowolnienie dojrzewania. Ponadto truskawki GM wyróżnia dużo słodszy smak, silniejszy zapach. Powstała nawet odmiana tego owocu z genami pochodzącymi od ananasa. Jest opisywana jako wyjątkowo słodka, a uwagę przykuwa jej biały kolor. Ziemniak – uzyskał odporność na herbicydy, wirusy, a także stonkę. Nadano mu odporność na uderzenia, tzn. ziemniaki takie nie wykazują ciemnienia, wyróżnia je większa trwałość. Inna modyfikacja polegała na zwiększeniu zawartości skrobi. Ponadto udało się zmniejszyć ilość zawartych w surowych ziemniakach glikoalkaloidów, substancji negatywnie oddziałujących na organizm człowieka. Stworzono tzw. "słodkie ziemniaki" dzięki transferowi genu, kodującego taumatynę, białko nadające słodki smak. Winogrono – w celach udogodnień konsumenckich stworzono odmiany niezawierające pestek. Ostatnie doniesienia naukowe na temat roślin GM dotyczą wykorzystania ich jako bioreaktorów, fabryk które mogą produkować pożądane substancje w skali komercyjnej. Takie ekonomicznie opłacalne systemy zyskały miano upraw molekularnych i w tej chwili zaczynają stanowić odrębną gałąź celowości modyfikacji genetycznych. Modyfikacje genetyczne nie pomijają taksonu zwierząt. Wynika to z potrzeby hodowli osobników o ściśle określonych, pozytywnych cechach. Człowiek stara się je wywołać, wyprzedzając długotrwałe procesy ewolucyjne. Zaletami zwierząt, szczególnie cieszącymi się zainteresowaniem jest szybki wzrost, znaczący przyrost masy (np. turbołosoś z genem hormonu wzrostu), czy zasobność w związki uznawane za szczególnie korzystne dla zdrowia ludzi. Poza tym, podobnie jak w przypadku roślin, doprowadza się do zastosowania hodowli komórek zwierząt w celach otrzymania substancji wykorzystywanych w branży farmaceutycznej. Jeżeli chodzi o transformowanie całych organizmów, najczęstszymi obiektami są zwierzęta hodowlane: krowy, kozy, owce. Ingerencja polega na wywołaniu ekspresji genów pożądanych białek, które ostatecznie wydzielane są z mlekiem. W ten sposób wyprodukowano mleko, zastępujące ludzki pokarm niemowląt, bogate w ludzkie białka. Innym przykładem jest erytropoetyna, potrzebna w leczeniu anemii. W podobny sposób uzyskano antytrypsynę, lekarstwo na rozedmę płuc oraz antytrombinę, białko enzymatyczne o właściwościach promujących krzepliwość. Modyfikacje genetyczne odpowiadają za uzyskanie odmian owiec produkujących wełnę, której nie atakują mole. Ewenementem są koty GM, bezpieczne dla alergików. Inżynierowie genetyczni stworzyli rybki akwariowe z transgenem pochodzącym od meduzy, odpowiadającym za fluorescencję w ciemności. Stworzenie zwierzęcych organizmów GM jest stosunkowo czasochłonne i kosztowne. Efekty często dalekie są do zamierzonych, zwierzęta modyfikowane często mają defekty prowadzące do chorób lub bezpłodności, co wynika z niewłaściwego projektowania transferu, a także niekompletnej wiedzy na ten temat. Przeczytaj również: Metody transformacji genetycznej roślin Glony wyprodukują tańsze leki na raka? Izabela Kołodziejczyk portal Źródło: „Biotechnologia roślin” red. naukowa Stefan Małolepszy, PWN 2009 POZOSTAŁE INFORMACJE Jak wykorzystywać DNA w kryminalistyce?Niedawno w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences opublikowana została przez Craiga Ventera praca „Identification of individuals by trait prediction using whole-genome sequencing data” [LINK]. Autorzy zwracają w niej uwagę na możliwość rozpoznania cech fizycznych pojedynczych osób dzięki analizie ich wykorzystaniem odpowiednich algorytmów naukowcom udało się prawidłowo przyporządkować DNA do osobnika średnio w 8 na 10 przypadków. Autorzy podkreślają ryzyko, jakie niesie ze sobą wykorzystanie tych metod, i pokazują kolejne zagrożenie dla naszej w powyższej pracy udało się jedynie przyporządkować DNA do osoby ze ściśle określonej, zamkniętej grupy. Wykorzystując podstawowe informacje, takie jak wiek, płeć czy kolor skóry, można tę grupę dodatkowo ograniczyć, co znacznie ułatwi prawidłowe połączenie. Nasuwa się pytanie, czy istnieje możliwość odwrócenia tego procesu, czy da się odtworzyć cechy fizyczne, np. wygląd twarzy, posiadając wyłącznie anonimowy materiał 2014 roku ukazał się artykuł „Modeling 3D facial shape from DNA” [LINK], w którym Mark Shriver wraz z zespołem po raz pierwszy przedstawił technikę tworzenia trójwymiarowego modelu twarzy z wykorzystaniem wyłącznie DNA. Aby opracować odpowiedni program komputerowy, który byłby w stanie po przeanalizowaniu materiału genetycznego zaprezentować na monitorze twarz osoby, do której ów materiał należy, trzeba było znaleźć odpowiednie geny powiązane z charakterystycznymi cechami wyglądu. Poszukiwanie genów naukowcy rozpoczęli od sporządzenia listy mutacji, które odpowiadają za deformacje w obrębie twarzy i czaszki. Te mutacje zachodzą w genach, które u zdrowych osób również występują, i to między innymi one nadają naszym twarzom niepowtarzalny wygląd. W dalszej kolejności skupiono się na osobach, których twarze były wyraźnie odmienne. To również pozwoliło na wyizolowanie genów odpowiedzialnych przykładowo za kształt nosa, oprawę oczu, szerokość i długość twarzy. Udało się określić aż 7000 punktów powiązanych z markerami genetycznymi, które posłużyły do stworzenia odpowiednich map twarzoczaszki. Jednak cała praca naukowców, jak sami piszą, pozwoliła na określenie jedynie 23% czynników odpowiedzialnych za wygląd niedoskonałość tej metody wskazują także dziennikarze „New York Timesa”, którzy postanowili „pobawić się” oprogramowaniem stworzonym przez Marka Shrivera. Reporterzy John Markoff i Catherine Spangler zostali „dawcami” DNA, które wykorzystano do stworzenia trójwymiarowych modeli ich twarzy. Nikt z 50-osobowej redakcji nie rozpoznał męskiej twarzy, a twarz kobiecą rozpoznało jedynie 10 osób. Wszystkie zdjęcia dostępne są tutaj [LINK].Możliwość wykorzystania tej techniki nasuwa się automatycznie — na miejscu zbrodni anonimowe DNA pozwala stworzyć portret poszukiwanej osoby. Pierwsza taka sytuacja miała miejsce w 2015 roku w Karolinie Południowej. Cztery lata po zabójstwie Candry Alston i jej trzyletniej córki śledczy postanowili przekazać materiał genetyczny znaleziony na miejscu zbrodni firmie zajmującej się badaniami genetycznymi. Przedstawiona na zdjęciu osoba przypominała postać z gry komputerowej, niczym niewyróżniający się awatar. Sprawcy do tej pory nie udało się nie powiedzą nam przecież o długości włosów czy ich kolorze, gdy osoba poszukiwana postanowiła je zafarbować. Nie dowiemy się, czy nosi kolczyk albo okulary. Nie ma też w naszych genach rubryki „znaki szczególne”. Pomimo niedoskonałości metoda ta będzie ciągle udoskonalana i precyzowana. Daje ogromne możliwości medycynie sądowej i jak każda nowoczesna technologia ma dobre i złe strony. Może stać się kolejnym zagrożeniem dla naszej prywatności. Nie ma żadnych przeszkód, by w nieodległej przyszłości ktoś wykorzystał nasze DNA do stworzenia trójwymiarowego modelu naszej twarzy, który następnie wydrukuje silikonem w drukarce 3D w formie maski i się pod nas podszyje. Obrabuje bank, porwie nasze dzieci albo spokojnie będzie żył naszym Kabała Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 23 kwietnia 2017 Pierwszy raz na Wszystko Co Najważniejsze? Aby nie ominąć istotnych opinii, raz w tygodniu w niedzielę rano wysyłamy bezpłatny newsletter. Zapraszamy do zapisania się: Słownik Określeń KrzyżówkowychLista słów najlepiej pasujących do określenia "odmieniec genetyczny":MUTANTZESPÓŁPAJACNIEDOBÓRKODEKSCENTRYKCUDAKMODELINŻYNIERIAHYBRYDACHROMOSOMŚWIRUSŚWIRWARIATSZALENIECPSYCHOLPOMYLENIECPARANOIKOUTSIDEROSZOŁOMSłowoOkreślenieTrudnośćAutorKODpocztowy lub genetyczny★★★CUDAKdziwak, odmieniec★★★DZIWAKodmieniec★★★mariola1958EPISOMelement genetyczny u bakterii★★★★bialass13MUTANTgenetyczny odmieniec★★★oonaNATYWIZMracjonalizm genetyczny w psychologii, głoszony przez Platona★★★★★kangoor

genetyczny odmieniec w spódnicy